ပထမပုံစံက ဒီမိုကရေစီအစုအဖွဲ့တွေအတွင်းမှာ ရွေးချယ်မှုတွေကို ဒီမိုကရေစီအခြေခံမူတွေပေါ်မှာထက် မိသားစုအ ချိတ်အဆက်လို စံတန်ဖိုးတွေအပေါ် အခြေခံပြီးဆုံးဖြတ်တဲ့အခါမျိုးမှာ ပေါ်ပေါက်လာတတ်ပါတယ်။ ဒီလိုမျိုးတွေဖြစ် လာခဲ့ရင် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းရဲ့ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနဲ့ မျှမျှတတရှိမှုတွေ လုံးပါးပါးပြီးလှိုက်စားသွားနိုင်ပါတယ်။

နှစ်မျိုးစပ်ငြိမ်းချမ်းရေးအုပ်ချုပ်စီမံမှုရဲ့ ဒုတိယပုံစံက အစိုးရမဟုတ်တဲ့ သမားရိုးကျအရပ်ဖက်အဆောက်အအုံတွေကို တရားဝင်အစိုးရဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့အတွက် ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် လွှတ်တော်ထဲမှာ ရွာသူကြီးတွေကို ပါဝင်ဆောင်ရွက်စေတာမျိုးဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုနှစ်မျိုးစပ်ပုံစံက အစိုးရအဖွဲ့အစည်း အပေါ် အများပြည်သူယုံကြည်စိတ်ချမှုနဲ့ တရားဝင်လက်ခံအသိအမှတ်ပြုမှု မြင့်မားတိုးတက်လာအောင် အကျိုးဆောင် ပေးနိုင်ပါတယ်။

နှစ်မျိုးစပ်ငြိမ်းချမ်းရေး အုပ်ချုပ်စီမံမှုရဲ့ နောက်ဆုံးပုံစံက လွှတ်တော်ထဲကို အကြမ်းဖက်တတ်တဲ့ အစိုးရမဟုတ်တဲ့ ဇာတ်ကောင်တွေကို ထည့်သွင်းပေါင်းစည်းလိုက်တဲ့အတွက် ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တမ်းကျတော့ ဒီပုံစံထဲမှာ မတည်ငြိမ်မှုနဲ့ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုတွေကို ဆက်လက်ဖြစ်ပွားစေတဲ့ အရဲစွန့်ရမှုအန္တရာယ်တွေ တွဲပါလာ တတ်တဲ့အတွက် ရွေးချယ်ချင်စရာအကောင်းဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးပုံစံတစ်ခုတော့ မဟုတ်နေပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အချို့သော အခြေအနေတွေမှာ စစ်နယ်ရှင်တွေကို အစိုးရအတွင်း ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းလိုက်တာက မဟာဗျူဟာအရ အကောင်းဆုံး ရွေးချယ်မှုတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ ဒေသတစ်ခုမှာ စစ်နယ်ရှင်တွေ သို့မဟုတ် အခြားအကြမ်းဖက်တတ်တဲ့ ဇာတ်ကောင်တွေက သိသိသာသာအင်အားကြီးနေသော်ငြားလည်း နိုင်ငံရေးစနစ်သစ်ပြောင်းတဲ့နေရာမှာ သူတို့ရဲ့ကိုယ် စားပြုမှု ကင်းမဲ့နေခဲ့မယ်ဆိုရင် ဒါက သူတို့အတွက် အစိုးရသစ်ကို ပြန်တိုက်ပြီး ဖြုတ်ချပစ်လိုက်ဖို့ တွန်းအားပေးတဲ့ မက်လုံးမျိုးဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။

နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တွေ နားလည်သဘောပေါက်ဖို့ အရေးကြီးတဲ့ အခြားငြိမ်းချမ်းရေးပုံစံတွေထဲမှာ နိုင်ငံရေးအနက် ဖွင့်ဆိုချက်တွေထက် ပိုပြီးကျယ်ပြန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအရွေ့တွေလည်း ပါဝင်နေကြပါတယ်။ သာဓကအားဖြင့် လူလူချင်း ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်း ပေါင်းသင်းဆက်ဆံနိုင်ရပါမယ်။[6] ဒီငြိမ်းချမ်းရေးက လူတစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး ပြောဆိုဆက်ဆံတဲ့ နေ ရာမှာ ချောမွေ့သဟဇာတရှိပြီး အပြန်အလှန်လေးစားမှုရှိတာမျိုးကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ အင်္ဂါစုံငြိမ်းချမ်းရေးရှိလာအောင် လူလူချင်း ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်း ပေါင်းသင်းဆက်ဆံကြဖို့ အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။

နောက်ထပ် အကျိုးသက်ရောက်မှုကြီးမားတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးပုံစံကတော့ စိတ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတဲ့ အတွင်းအဇ္ဈတ္တငြိမ်း ချမ်းရေးဖြစ်ပါတယ်။ အင်္ဂါစုံငြိမ်းချမ်းရေးရရှိဖို့နဲ့ အဓွန့်ရှည်တည်တံ့မှုရှိလာစေဖို့ ခေါင်းဆောင်တွေအနေနဲ့ တည်ငြိမ်ပြီး ရှင်းလင်းကြည်လင်နေတဲ့ခေါင်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်ပြီး လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်သွားကြရမှာဖြစ်ပါတယ်။ အတွင်းစိတ်ကိုက ငြိမ်းချမ်းနေပါမှ ခေါင်းဆောင်တွေအနေနဲ့ ထိထိရောက်ရောက် ဦးစီးခေါင်းဆောင်ပြီး အမျှော်အမြင်ရှိတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် တွေကို ချမှတ်နိုင်ကြမှာပါ။ ဒါကြောင့် ခေါင်းဆောင်တွေဖြစ်ကြတဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ရည်မှန်းချက်တွေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းသိမြင်နေဖို့ အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။ ဒါမှသာ ကိုယ့်ရဲ့အုပ်ချုပ်ခံ လူထုလူတန်းစားတွေကို အကောင်းဆုံး အလုပ်အကျွေးပြုမယ့် ဆုံးဖြတ်ချက်တွေက ဘာတွေဖြစ်မလဲဆိုတာကို သဲသဲကွဲကွဲ သိမြင်လာနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ အတွင်းစိတ်ငြိမ်းချမ်းအောင်် ဘယ်လိုထားရမလဲဆိုတာကို ကောင်းကောင်းသိခြင်းအားဖြင့် ခေါင်းဆောင်တွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ရည်မှန်းချက်တွေနဲ့ ရွေးချယ်မှုတွေ အံဝင်ခွင်ကျရှိအောင်ပြုလုပ်ရတာ ပိုပြီးလွယ်ကူအဆင်ပြေလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။  

မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးရေခံမြေခံ - မဖြစ်မနေ သိမြင်နားလည်ထားရမည့်အရာများ

မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးရေခံမြေခံနဲ့ပတ်သက်ပြီး မဖြစ်မနေနားလည်သိရှိထားရမယ့် အရေးအကြီးဆုံးအရာတစ်ခုကတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုတွေက နိုင်ငံရေးအဆင့်မှာရော အောက်ခြေမြေပြင်မှာပါ တစ်ပြိုင်ထဲဖြစ်ပျက်နေခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ အကဲဆတ်တဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေကြသူ တစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုအတွက် အပြန်အလှန်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတွေဟာ သိုသိုသိပ်သိပ်နဲ့ အလွတ်သ ဘောပုံစံမျိုး ရှိနေတတ်ကြပါတယ်။ နိုင်ငံထဲကပြည်နယ်နဲ့ တိုင်းဒေသကြီးအလိုက် စိတ်သဘောထားပုံစံတွေ အမျိုးမျိုး ကွဲနေကြသလို ပဋိပက္ခဇာတ်ကောင်အလိုက် သူတို့ကိုစေ့ဆော်ပေးနေတဲ့ အကြောင်းတရားတွေကလည်း အမျိုးမျိုးဖြစ် နေတာက အတော်လည်းစိန်ခေါ်မှုကြီးမားလာစေပါတယ်။ မတူညီကြတဲ့ ပဋိပက္ခဇာတ်ကောင်အသီးသီးကို စေ့ဆော်ပေးနေတဲ့ အကြောင်းတရားအမျိုးမျိုးကို နားလည်သဘောပေါက်ပါမှ ရှုပ်ထွေးလွန်းတဲ့ မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးရေခံမြေခံကို ခြေရာခံပုံဖော်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

ပဋိပက္ခဇာတ်ကောင်တွေကို အများအားဖြင့် လောဘ သို့မဟုတ် နာကျည်းနစ်နာချက်တွေက စေ့ဆော်ပေးနေလေ့ရှိပါတယ်။[7]  နှစ်ရှည်လများဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ပဋိပက္ခနဲ့ မတည်ငြိမ်မှုတွေက လောဘကိုအခြေခံပြီး အာဏာနဲ့ နယ် မြေထိန်းချုပ်စိုးမိုးမှု ပိုပြီးကျယ်ပြန့်လာအောင် တိုးချဲ့လို့ရစေမယ့် အခြေအနေတွေကို ဖန်တီးပေးနေပါတယ်။ တစ်ချိန်ထဲ လိုလိုမှာ မပြီးနိုင်မစီးနိုင်ဖြစ်နေတဲ့စစ်ပွဲကြီးက အကျင့်ပျက်ခြစားမှု သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်ငွေညှစ်မှုလို တရားမဝင် နည်းလမ်းတွေနဲ့ ငွေရှာလို့ရစေမယ့် အခွင့်အလမ်းတွေကိုပါ ဆောင်ကျဉ်းလာပါတယ်။ သမိုင်းကြောင်းအရ လူနည်းစု တိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ အခြေခံရပိုင်ခွင့် အခွင့်အရေးတွေကို မသိကျိုးကျွန်ပြုငြင်းပယ်မှုက မျက်မှောက်ခေတ်ပဋိပက္ခအ ပေါ် ယနေ့အချိန်ထိ လွှမ်းမိုးထားဆဲဖြစ်တဲ့ နာကျည်းနစ်နာချက်တွေကို ဆက်ပြီးသက်ဆိုးရှည်စေခဲ့ပါတယ်။[8] ဒါကြောင့် ငြိမ်းချမ်းရေးရဖို့ အခြေခံရပိုင်ခွင့် အခွင့်အရေးတွေကို မဖြစ်မနေဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်ပေးဖို့ အင်မတန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သူတို့ရဲ့နာကျည်းနစ်နာချက်တွေကို အသိအမှတ်ပြုပြီး အဓွန့်ရှည်တည်တံ့မှုရှိစေမယ့် အဖြေတွေကို ကြိုးစားရှာဖွေနေပါတယ်ဆိုတာကို ပြဆိုတဲ့အနေနဲ့ မတူကွဲပြားတဲ့ လူထုလူတန်းစားအစုအဖွဲ့တွေကို အခြေခံရပိုင်ခွင့် အခွင့်အရေးတွေ တန်းတူပေးအပ်ခြင်းအားဖြင့် ယုံကြည်မှုတွေကို ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်စေပါလိမ့်မယ်။           

ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွေထဲမှာ မတူကွဲပြားတဲ့အဆင့်တွေနဲ့ မဟာဗျူဟာတွေ ပါဝင်နေကြတဲ့အတွက် သက်ဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခရေခံမြေခံအပေါ်လိုက်ပြီး အလိုက်သင့်ပြင်ဆင်ယူသင့်ပါတယ်။ နယ်မြေတစ်ခုမှာ အခြေခံလိုအပ်ချက်တွေကို ဖြည့်ဆည်းထောက်ပံ့တာက အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်နေတယ်ဆိုပေမယ့် အခြားနယ်မြေတစ်ခုမှာကျတော့ အပြန်အလှန် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးတာက အကျိုးအရှိဆုံးအရွေ့တစ်ခု ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။ မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးရေခံမြေခံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မဖြစ်မနေနားလည်ထားဖို့လိုတာက ငြိမ်းချမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုတွေဟာ အရွယ်အစားမျိုးစုံ ပုံစံမျိုးစုံနဲ့ရှိနေကြပြီး ဒီမတူကွဲ ပြားတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုတိုင်းက ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်ဖို့ ပေါင်းစည်းဆောင်ရွက်နေကြတယ်ဆိုတဲ့ အချက် ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုတွေထဲမှာ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတွေကို တစ်ပြေးညီပေးအပ်ထောက်ပံ့ပေးတာ၊ လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းတာ၊ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးတာနဲ့ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းတာတွေ ပါဝင်နေကြပါတယ်။ အပြန်အလှန်လက်ခံအသိ အမှတ်ပြုမှုနဲ့ အကြမ်းမဖက်တဲ့ ဖြေရှင်းရေးလမ်းကြောင်းတွေကို ရွေးချယ်ဖော်ထုတ်သွားမယ့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာဆုံး ဖြတ်ချက်တွေချမှတ်တာနဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားအပြောင်းအလဲပြုလုပ်တာတွေကလည်း ငြိမ်းချမ်းရေးကို အထောက်အကူ ဖြစ်စေပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုတွေက အမြဲတမ်းတော့ ထင်သာမြင်သာမရှိတတ်ပေမယ့် အမြဲတမ်းလိုလို ထိ ရောက်အကျိုးရှိစေပါတယ်။

သေးငယ်တဲ့ ကြိုးပမ်းမှုလေးတွေက ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဘယ်လိုအထောက်အကူဖြစ်စေသလဲဆိုတာကို ပြသနေတဲ့အကောင်းဆုံးသာဓကတစ်ခုကတော့ တစ်ခြားဘယ်သူ့ဆီကမှ အကူအညီရလာနိုင်ခြေမရှိကြတဲ့ တစ်သီးပုဂ္ဂလတွေနဲ့ အစုအဖွဲ့တွေကို ထောက်ပံ့ကူညီပေးနေကြတဲ့ ရပ်ရွာအခြေပြုလူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေး ကွန်ရက်တွေဖြစ်ကြ ပါတယ်။

စိတ်နေသဘောထား ပြောင်းလဲလိုက်ခြင်းရဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ရှင်းလင်းမြင်သာစေတဲ့ နောက်ထပ်သာဓကတစ်ခုကတော့ အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ တရားမျှတရေးအပေါ် နားလည်လက်ခံမှု ပြောင်းလဲသွားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ တရားမျှတရေးကို မကြာခဏဆိုသလို လက်စားချေရမယ့် လိုအပ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် အ မှတ်မှားတတ်ကြပါတယ်။ အကြမ်းဖက်ခံရပြီး ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရတဲ့အတွက် အလားတူအကြမ်းဖက်မှုမျိုးနဲ့ ပြန်ပြီးဒဏ် ခတ်ချင်တဲ့စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာတာကို စာနာနားလည်ပေမယ့် ဒါကမပြီးဆုံးနိုင်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှုသံသရာဆီကိုပဲ ဦးတည် သွားစေပါလိမ့်မယ်။ အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ တရားမျှတရေးအလှည့်အပြောင်းဖြစ်ဖို့ဆိုရင် လက်စားချေဖို့ဆိုတာ ထက် ကုစားဖို့လိုအပ်တဲ့အရာလို့ နားလည်သဘောပေါက်ရပါမယ်။ ဒီလိုကုစားခြင်းအားဖြင့်သာလျှင် လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်လုံးအနေနဲ့ ရှေ့ခရီးကို အတူဆက်လျှောက်နိုင်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်။

ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဘယ်သူမောင်းနှင်သလဲ - နိုင်ငံရေးသမားတွေလား လူထုလား သို့မဟုတ် အတူတကွ လား။

ငြိမ်းချမ်းရေးကို လူထုနဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေ အတူလက်တွဲပြီး မောင်းနှင်ကြရမှာဖြစ်ပါတယ်။ လူတိုင်းမှာ သူတို့ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းက ငြိမ်းချမ်းရေးကိုရှေးရှုဖြစ်လာအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်တဲ့ အင်အားတွေရှိကြပါတယ်။ နိုင်ငံရေးသမား တွေနဲ့ ရပ်ရွာခေါင်းဆောင်တွေဟာ လက်စားချေဖို့ကို ရွေးချယ်မလား သို့တည်းမဟုတ် အကြမ်းမဖက်တဲ့ ဖြေရှင်းရေး လမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်မလားဆိုတာကို အဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့် သူတို့ရဲ့ ရွေးချယ်မှုတွေနဲ့အတူ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ကြရမှာဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုအောက်မှာ စစ်သွေးစစ်မာန်တွေကို ခွာချလိုက်ပြီး အဓွန့်ရှည်တည်တံ့ခိုင် မြဲတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဆောင်ကျဉ်းပေးမယ့် မဟာဗျူဟာတွေကို ရွေးချယ်ဆုံးဖြတ်ဖို့ တွန်းအားပေးနိုင်တဲ့ အင်အားရှိ ကြပါတယ်။ ဒီလိုစဉ်းစားရွေးချယ်မှုတွေကို အောက်ခြေမြေပြင်ကလူတွေလည်း လိုက်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်နဲ့မတူတဲ့ လူတွေနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံကြတဲ့အခါ အမုန်းတွေနဲ့ အာဃာတတွေကိုဘေးချထားပြီး အပြန်အလှန်လက်ခံအသိအမှတ် ပြုမှုနဲ့ မေတ္တာတရားကို အစားထိုးနေရာပေးဖို့ ရွေးချယ်နိုင်ပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကို မောင်းနှင်တဲ့နေရာမှာ နိုင်ငံရေး သမားတွေနဲ့ လူထုအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ နှစ်ဖက်လက်ခံထားတဲ့ စံတန်ဖိုးတွေ သဟဇာတရှိ သွားတဲ့အခါ ငြိမ်းချမ်းရေးကို အတူတကွမောင်းနှင်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။

နိုင်ငံရေးသမားတွေက လူထုရဲအမြင်သဘောထားတွေကို လွှမ်းမိုးနိုင်ကြပါတယ်။[9] ဒါကိုသိမြင်နားလည်ခြင်းက လူ ထုရဲ့ အမြင်သဘောထားအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိတဲ့ သူတို့ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေနဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေရဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုး မှုကနေတစ်ဆင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို မောင်းနှင်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေးတစ်ခု ရလာစေပါလိမ့်မယ်။ ခေါင်းဆောင်တွေကိုယ် တိုင် ကိုယ်နဲ့အမြင်သဘောထား ကွဲလွဲနေကြတဲ့သူတွေအပေါ် လက်ခံအသိအမှတ်ပြုတဲ့ စိတ်သဘောထားပြသပြီး အ ကြမ်းမဖက်တဲ့ ပဋိပက္ခဖျန်ဖြေရေးနည်းလမ်းတွေကို ကျင့်သုံးလာတဲ့အခါ လူထုကလည်း သူတို့ခြေရာနင်းလာမှာဖြစ်တဲ့ အတွက် ဒီစံတန်ဖိုးတွေက ပိုပြီးသဟဇာတရှိ ပေါင်းစည်းညီညွတ်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်အဖြစ် အသက်ဝင်လာတာကို တွေ့မြင်ရပါလိမ့်မယ်။

စိတ်ခံစားချက်တွေက နိုင်ငံရေးမှာ အရမ်းအဓိကကျတဲ့နေရာက ပါဝင်နေပါတယ်။ နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ လုပ်သမျှဆုံး ဖြတ်ချက်တွေနဲ့ လူထုအမြင်သဘောထားကို ပုံဖော်တဲ့အရွေ့တွေအထိ သက်ရောက်လွှမ်းမိုးမှုရှိလာစေတဲ့အပြင် မူဝါဒ ရေးရာဆုံးဖြတ်ချက်တွေအပေါ် အများလိုလားထောက်ခံမှုကိုပါ ရိုက်ခတ်မှုရှိလာစေနိုင်ပါတယ်။ သာဓကအနေနဲ့ ဒေါသထွက်နေတဲ့အချိန်မျိုးမှာ ပိုပြီးရန်လိုတဲ့ မူဝါဒတွေချမှတ်ဖို့ မျက်နှာသာပေးတဲ့ အခြေအနေဆီကို ဦးတည်သွားစေနိုင် ပါတယ်။[10] လူထုတွေအနေနဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ ရွေးချယ်မှုတွေနဲ့ မူဝါဒချမှတ်မှုတွေနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက် အလက်တွေကို လက်ခံရရှိတဲ့အခါမှာ အကြောင်းအရာအပေါ်မှာ ထားရှိတဲ့လူထုရဲ့သဘောထားအပေါ် ရိုက်ခတ်မှုရှိ လာစေနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ နိုင်ငံရေးသမားတွေက ဒေါသတကြီးနဲ့ အကြမ်းဖက်မှုကို ပိုပြင်းထန်တဲ့အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ တုန့်ပြန်ဖို့ကြိုးစားမိခဲ့ရင် ဒီအမျက်ဒေါသတွေက လူထုအပေါ်ရိုက်ခတ်လာပါလိမ့်မယ်။ ဒေါသကြီးတဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားက လူထုရဲ့အပြုအမူတွေအပေါ် သွားပြီးထင်ဟပ်နေမှာဖြစ်ပြီး ပိုမိုပြင်းထန်တဲ့ ရန်လိုမှုတွေဆီကို ဦးတည်သွားတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခြားသူတွေကို အမုန်းအာဃာတထားတဲ့ပုံစံမျိုးနဲ့ ဦးဆောင်တာက လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ ပိုပြင်းထန်တဲ့ အမုန်းအာဃာတတွေကို မျိုးစေ့ချပေးသလိုဖြစ်သွားပြီး လူထုအကြားမှာ ကိုယ်နဲ့မတူတဲ့ အစုအဖွဲ့ထဲက လူတွေအပေါ် ပိုပြီးအယုံအကြည်ကင်းမဲ့သွားပြီး ပိုရန်လိုလာအောင် လှုံ့ဆော်ပေးသလိုဖြစ်သွားစေနိုင်ပါတယ်။

ငြိမ်းချမ်းရေးကို မောင်းနှင်ရာမှာ နိုင်ငံရေးသမားတွေကို အထောက်အကူဖြစ်စေတဲ့ နောက်ထပ်မဟာဗျူဟာတွေကို ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ ထိုင်စောင့်နေရတာမဟုတ်ဘူး ကိုယ်တိုင်မောင်းနှင်အားဖြစ်ဖို့လိုတယ်ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးမှာ ဆက်ပြီးဆွေးနွေးဖော်ပြထားပါတယ်။ နိုင်ငံရေးအရ ငြိမ်းချမ်းမှုဆိုတာဘာလဲနဲ့ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တွေ သိထားသင့်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအမျိုးအစားများဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးတွေထဲမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးက နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်အတွက် ဘယ်လိုအဓိပ္ပယ်ဆောင်နေလဲဆိုတာနဲ့ နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်ထက်ကျော်လွန်ပြီး ဘယ်လိုအဓိပ္ပာယ်ဆောင်နေသလဲ ဆိုတာတွေကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဖော်ပြထားပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကို မောင်းနှင်ရတဲ့လုပ်ငန်းစဉ်က သိမ်မွေ့ရှုပ် ထွေးတဲ့အတွက် နိုင်ငံရေးသမားတွေနဲ့ လူထုအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး အတူကြိုးပမ်းအားထုတ်ကြဖို့ လိုအပ်ပါ တယ်။